In deze rubriek stellen we (nieuwe) Urban Expression-teams voor die zich inzetten voor hoopvolle verandering in hun wijk. Deze keer spreken we met het team van Leven in Zuidwest, actief in de Haagse wijken Bouwlust en Vrederust. Vanuit een buurthuis als basiskamp bieden zij buurtbewoners onvoorwaardelijke aandacht, gastvrijheid, ontmoeting en ondersteuning in de vorm van hulp en sociale activiteiten.
Wat is kenmerkend voor Bouwlust en Vrederust?
De wijk Bouwlust-Vrederust is veelkleurig, de wereld in een notendop. De wijk werd opgebouwd na de Tweede Wereldoorlog en telt inmiddels bijna 30.000 inwoners. Veel wijkbewoners zijn enorm veerkrachtig, ondanks vaak moeilijke levensomstandigheden. Om een beeld te krijgen van de bevolkingsdichtheid: het gemiddelde in Nederland ligt op 529 inwoners per km². Den Haag is met 6.827 inwoners per km² de dichtstbevolkte stad van het land. In Bouwlust-Vrederust ligt dat aantal zelfs boven de 7.000 per km².
De wijk bestaat grotendeels uit portiekflats (85%), waarin vaak grote gezinnen wonen van zes personen of meer. Veel van deze woningen zijn sociale huurwoningen. Oorspronkelijk was de wijk bedoeld als ambtenarenwijk, ruim opgezet met brede binnentuinen voor ontmoeting en spel. Tegenwoordig heeft 75% van de bewoners een migratieachtergrond en leven veel mensen op of onder het sociaal minimum. Het gemiddeld bruto jaarinkomen bedraagt € 21.300,- en ruim 38% van de bewoners ontvangt een uitkering.
Veel mensen hebben te maken met complexe problemen: gebroken relaties met kinderen, ouders of buren, schulden, onzekerheid en een gebrek aan toekomstperspectief. Toch weten velen zich staande te houden. Juist in die kwetsbaarheid zorgen mensen voor elkaar. In deze context mag Leven in Zuidwest aanwezig zijn met compassie, toewijding en liefde.
Hoe zijn jullie betrokken geraakt bij deze wijken, en wat heeft jullie hier gehouden?
Lang verhaal kort: jaren geleden werden er (kerk)deuren gesloten in Den Haag, en er was het verlangen dat er ergens in de stad ook weer een nieuwe deur zou opengaan. Er is toen onderzoek gedaan naar plekken met weinig christelijke presentie en veel nood. De ‘kwartiermakers’, zoals ze toen heetten, kwamen uit bij deze wijken. Inmiddels zijn we al ruim 8,5 jaar actief in Bouwlust en Vrederust.
Het is Gods Geest die ons in de wijk houdt en voor ons uitgaat. Het zijn de gezichten van mensen met wie we ons verbonden hebben – mensen die op veel plekken niet welkom zijn, omdat ze ‘anders’ zijn. We noemen onszelf ook wel ‘familie Bouwlust’. Dat zegt iets over hoe diep we ons verbonden voelen met en op elkaar.
Wat motiveerde jullie om je aan te sluiten bij Urban Expression?
We hebben ons als Leven in Zuidwest in 2023 aangesloten bij Urban Expression, omdat we ons herkennen in de visie, missie en kernwaarden van de organisatie. We zien veel overeenkomsten met andere pioniersplekken waar op creatieve manieren gemeentestichting plaatsvindt. Als we elkaar ontmoeten en in gesprek zijn, weten we direct waar het over gaat. We ervaren dezelfde uitdagingen, voelen dezelfde noodzaak, en kunnen elkaar bemoedigen.
Welke waarde van Urban Expression spreekt jullie het meest aan, en waarom?
Mooie vraag! Over elke waarde valt iets moois te vertellen, omdat ze allemaal waar zijn. Maar als we er één of twee mogen uitlichten, dan is dat allereerst:
‘Wij beseffen onze afhankelijkheid van God en erkennen de voortdurende behoefte en noodzaak van gebed en de toerustende kracht van Gods Geest.’
Hier begint alles: leven in totale afhankelijkheid van God. Dat is een enorme uitdaging, want we leven in een land waar het lijkt alsof alles maakbaar is. Maar we mogen ons laten vullen door Gods liefde en Geest. Daar begint het. God is de bron van ons leven én van alle werkzaamheden in Zijn Koninkrijk. We kunnen prachtige plannen maken en doelen stellen, maar als we God niet voorop laten gaan, doen we het op eigen kracht. Wanneer we Gods Geest laten werken, gebeuren de mooiste dingen.
De tweede waarde die we willen benoemen is:
‘Wij zijn toegewijd aan het volgen van God in de marge van de samenleving en op verlaten plekken, in de verwachting dat we hier God zullen ontdekken, aan het werk onder mensen die machteloos zijn en op plaatsen van zwakheid.’
We kunnen niet achteroverleunen. We mogen ons niet verschuilen achter structuren of de schuld bij anderen leggen. De Bijbel is daar heel duidelijk over: er wordt van ons een actieve houding gevraagd. Gerechtigheid is geen optie, maar een opdracht. Laat het recht stromen, zoek Zijn gerechtigheid, jaag ernaar. We moeten onze ogen openen voor het onrecht in de wereld, en zeker in de context waarin we zelf werken.
We mogen ons verbinden met de armen en ellendigen in hun nood. Omzien naar de kwetsbaren is geen taak van een kleine werkgroep binnen de kerk, maar een fundamenteel onderdeel van ons geloof. Materialisme leidt tot onverschilligheid, en zorgen en rijkdom kunnen verstikken. Zolang we Jezus’ goede boodschap geen gevolgen laten hebben voor onze levensstijl, dragen we bij aan een systeem dat gebaseerd is op onrecht. God heeft geen belang bij onze instrumenten of opwekkingsliedjes als we niet tegelijkertijd jagen naar gerechtigheid voor hen die vaak geen stem hebben vanwege alle ellende die ze hebben meegemaakt.
Wat betekent de ziekte en afwezigheid van Martin voor jullie als gemeenschap?
Het bericht dat Martin acute leukemie heeft, sloeg in als een bom, voor het kernteam, het bestuur, de bewoners en de werkers in de wijk. Sinds zijn afwezigheid in augustus 2024 is zijn gemis voelbaar in alle lagen van Leven in Zuidwest. Er wordt intens met hem meegeleefd, onder andere door gebed, kaarten, creatieve uitingen en meer.
Binnen de gemeenschap staan we elke week bewust stil bij zijn situatie: tijdens de dagopening op vrijdagochtend, bij de start van de vrijdagavondmaaltijd en tijdens de zondagse vieringen nemen we een moment om te delen. Zo blijven mensen betrokken, is er ruimte voor emoties en kunnen vragen gedeeld worden.
Ondanks de afwezigheid van Martin hebben alle activiteiten en diensten gewoon doorgang gevonden. Niets hoefde geannuleerd te worden. Het is bijzonder om te zien hoe vrijwilligers, bestuur en het kernteam samen de schouders eronder hebben gezet. Ook de sfeer bij de activiteiten lijdt niet onder zijn gemis. We kunnen zelfs zeggen dat alles behoorlijk stabiel is gebleven.
Wat nog opmerkelijker is: ondanks de pijnlijke aanleiding is er juist meer eigenaarschap ontstaan. Mensen die eerder vooral consumeerden, pakken nu een bezem om de vloer te vegen of maken na een activiteit de tafel schoon. Om stil van te worden. Wat een genade en zegen van onze Hemelse Vader!
Wat helpt jullie om vol te houden en met vertrouwen verder te bouwen?
Dat is een combinatie van factoren. In de eerste plaats: God. Hij is degene die ons leidt en kracht geeft om door te gaan. Daarnaast is er de organisatiestructuur van kernteam, bestuur, vrijwilligers en de gemeenschap zelf. We doen het samen; we dragen allemaal verantwoordelijkheid.
Tot slot: zelfreflectie. Regelmatig staan we stil bij wie we zijn, wat we doen en waarom. Soms betekent dat ook: even afstand nemen om opnieuw te zien wat echt belangrijk is.