In oktober kwamen we met een groep pioniers uit aandachtswijken bij elkaar voor een gesprek met dr. Mike Pears over ongelijke verhoudingen van macht in missie. Mike is theoloog en al lang verbonden met Urban Expression. Hij promoveerde aan de Vrije Universiteit op het thema ‘verlossende plaats’. Het werd een diepgaand gesprek.
We begonnen met de vraag: Waar ervaar jij ongelijke macht in jouw werk of buurt?
Iemand vertelde: “Ik leid een bijbelgroep, kies de verhalen en we zitten in ons kerkgebouw. Ik ken de Bijbel, maar de mensen in de groep niet. Dat maakt mij vanzelf degene met macht.” Een ander zei: “Ik ben verhuisd en nieuw bij de christelijke initiatieven in de stad. Mensen zien mij als een bedreiging. Zij zijn de insiders, en ik ben de outsider.”
Mike hielp ons om vanuit de sociale wetenschappen en de Bijbel samen te kijken naar macht en plaats. Het hoort bij het hebben van macht om er als het ware ‘overheen te kijken’ en het zelf niet door te hebben. Wanneer overheerst macht anderen? En wanneer helpt macht juist om mensen te beschermen en tot bloei te laten komen? Hoe kunnen we in onze praktijken meer op Jezus gaan lijken?
Leren van sociale wetenschappen
Hij gaf een voorbeeld van een kantoor. De directeur heeft zijn eigen stoel, de secretaresse haar plek. Wat gebeurt er als de directeur haar op zijn stoel ziet zitten op een zaterdagochtend? Of als de schoonmaker daar even rust neemt? En wat verandert er als ze elkaar in de supermarkt tegenkomen, gewoon in de rij bij de kassa? De plaats maakt verschil.
Mike liet zien dat plaats nooit neutraal is. Enkele inzichten die ons raakten:
- Je kunt niet over macht praten zonder over plaats te praten.
- Mensen gedragen zich ‘op hun plaats’ op de sociale ladder.
- Ruimtes zijn vaak ingericht in het voordeel van de mensen met macht.
- Die machtsverhoudingen lijken ‘normaal’ of zelfs ‘door God gegeven’, terwijl ze vaak onrecht verbergen.
- Plaatsen lijken vast te staan, maar in werkelijkheid zijn ze voortdurend in beweging.
- Een plek is steeds een verzameling van verhalen die samenkomen.
Dat laatste vond Mike belangrijk: plaatsen zijn nooit af. Hij verbond dat met de christelijke hoop. Er is altijd ruimte voor verandering, voor vredestichten en redding.
De Bijbelverhalen opnieuw lezen
We stonden stil bij het verhaal van Petrus en Cornelius (Handelingen 10). Petrus dacht dat Joden rein waren en heidenen onrein – dat dit zo door God bepaald was. Maar God liet hem juist zien dat niemand onrein is. Om dit te kunnen zien had Petrus een levensechte ontmoeting nodig, met ongemak en verwarring. Zo sprak God tot hem door Cornelius.
Mike vertelde hoe Jezus in de verhalen van de evangeliën als het nieuwe centrum van de wereld naar voren komt. Door Hem worden de verhoudingen van macht doorbroken en veranderd. Zo kwamen we ook bij het kruis van Jezus. Jezus zelf maakte ruimte voor de ander, zegt Paulus in Filippenzen 2: Hij ‘ontledigde zichzelf’, zelfs ‘toen wij nog vijanden waren’ (Romeinen 5).
Oefenen met nieuwe praktijken
Mike daagde ons uit om verlossende plaatsen te maken om samen Christus te ontmoeten:
- Durf de ander te ontmoeten op diens plek – ook als dat ongemakkelijk is.
- Praat in je gemeenschap over dat ongemak, zodat je het leert begrijpen.
- Zoek samen naar nieuwe manieren van leven in het licht van Jezus’ kruis en opstanding.
Tot slot vertelde Mike een verhaal uit Bristol. In zijn gemeenschap aten ze wekelijks samen. Een van hen trok de vraag: Welk ongemak heb je deze week gevoeld?
Hij werkte bij een welzijnsorganisatie om ‘moeilijk te bereiken mannen’ te helpen. Een van hen had hem uitgenodigd mee te gaan op vakantie. Zijn eerste reactie was: Nee, dat wil ik niet! Toen besefte hij: ik ben zelf moeilijk te bereiken! Het gesprek daarover duurde de hele avond. Iedereen herkende het: Ben ik bereid om zelf te veranderen?
We zijn Mike dankbaar voor het delen van zijn ervaringen en voor zijn diepgang. Dit gesprek smaakt naar meer.